Podstawy światopoglądu - Archiwum

Istota i zadanie światopoglądu cz. 20

Autor: | Kategoria: Podstawy światopoglądu Brak komentarzy
Energetyzm może co najwyżej zadowolić umysł przyrodnika, który wszędzie tylko szuka zmian energii, a poza nimi nic nie widzi; który stracił zmysł filozoficzny dla wszystkich zagadnień ogólniejszych, wyższych, a dla ludzkości najważniejszych. W naukach przyrodniczych może wyjaśnić niejedną kwestię, lecz w szeregu światopoglądów nie ma dlań miejsca. Lecz może liczący dzisiaj tylu zwolenników „monizm realny” […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 19

Autor: | Kategoria: Podstawy światopoglądu Brak komentarzy
Bo nie tylko że Ostwald tej różnorodności nie udowodnił, ale nawet jeżeli ją przyjmiemy, to nie postąpimy ani o krok w zrozumieniu życia psychicznego. Rzecz ma się tu zupełnie tak jak w pierwszej formie materializmu: czy się życie psychiczne nazywa wydzieliną lub fosforescencją mózgu, czy też nową formą, powszechnej energii, w obu razach mamy do […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 18

Autor: | Kategoria: Podstawy światopoglądu Brak komentarzy
Wobec takich pochwał, jakich Ostwald dla swego systemu nie szczędzi, zastanowić musi fakt, że ten sam Ostwald na innym miejscu otwarcie przyznaje, iż pogląd energetyczny jest tylko jednostronną abstrakcją, tylko „tymczasowym mniemaniem”. Mamy tu także przykład, że uczony ze swej specjalnej dziedziny chce objąć cały świat i całą jego różnorodność wtłoczyć w ciasne granice swego […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 17

Autor: | Kategoria: Podstawy światopoglądu Brak komentarzy
To też ta forma materializmu, broniona jeszcze w połowie przeszłego wieku przez Buchnera, Vogta i innych, dziś już, przynajmniej między filozofami, nie znajdzie dużo zwolenników. Dziś materializm, stosownie do postępu nauk i panujących zasad teoriopoznawczych, delikatniejsze przybiera formy. I tak głosi np. Wilhelm Ostwald, że jedynym pierwiastkiem świata nie jest materia jakaś atomistyczna, lecz energia. […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 16

Autor: | Kategoria: Podstawy światopoglądu Brak komentarzy
Przy bliższym atoli badaniu tych trzech głównych kierunków materialistycznych pokazuje się, że żaden z nich nie czyni zadość wyżej postawionym warunkom. Materializm mechaniczny jest gołym twierdzeniem; nikt bowiem nie może dotąd wykazać lub choćby pomyśleć, jak zjawiska psychiczne mogą być ruchem lub wypadkową ruchów. Choćbyśmy, według słynnego porównania Leibniza, weszli w mózg ludzki jak by […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 15

Autor: | Kategoria: Podstawy światopoglądu Brak komentarzy
Przystępujemy wreszcie do odpowiedzi na pytanie, czy współczesne poglądy na świat posiadają cechy poprzednio wyliczone, i czy są zdolne do spełnienia tego zadania, jakie prawdziwemu poglądowi ma świat stawiamy. Nie możemy tu oczywiście wejść w obszerny rozbiór i gruntowną krytykę wszystkich współczesnych systematów filozoficznych; musimy się ograniczyć do najbardziej rozpowszechnionych i tylko najistotniejsze ich znamiona […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 14

Autor: | Kategoria: Podstawy światopoglądu Brak komentarzy
Jeżeli jednak istnieje prawdziwy pogląd na świat, to powinien posiadać trzy cechy wyżej wymienione. Prawdziwy więc i w najwznioślejszym tego słowa znaczeniu jednolity pogląd na świat będzie ten, który poznawszy istnienie i właściwą naturę ostatecznej racji wszechrzeczy, umie zaspokoić najistotniejsze potrzeby nasze intelektualne i moralne, umie całości życia naszego nadać jeden pewny kierunek, podnosząc je […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 13

Autor: | Kategoria: Podstawy światopoglądu Brak komentarzy
Wprawdzie musimy na tym miejscu zostawić otwartą kwestię, czy w ogóle można dojść do zupełnie pewnego światopoglądu. Rozstrzygnięcie tej kwestii należy już do systematycznego całokształtu filozofii samej. W każdym razie pewną jest rzeczą, że światopogląd, nie mający tej trzeciej cechy, nie urzeczywistnia ideału naszego, nie spełnia zadania, jakie spełnić powinien. Że tak jest, o tym […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 12

Autor: | Kategoria: Podstawy światopoglądu Brak komentarzy
Jak z dwu powyższych cech, tak i z tej trzeciej własności światopoglądu wypływają liczne i ważne konsekwencje. I tu także pokazuje się, że nie tyle ważną jest kwestia, czy może zjawiska psychiczne i fizycznie są tylko dwiema stronami jednej i tej samej istoty numeralnej, jak raczej kwestia, czy istnieje byt absolutny, od którego wszystkie rzeczy […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 11

Autor: | Kategoria: Podstawy światopoglądu Brak komentarzy
Cała nasza wartość moralna upada. Jaka wiem może być siła woli do podejmowania ofiar i trudów, jeżeli ostateczny cel niepewny? Na co poświęcać mienie, zdrowie, dobrą sławę u ludzi, jeżeli tak zwany obowiązek jest może tylko urojony; jeżeli niepewną jest rzeczą, czy istnieje Bóg, czy jest jakieś życie pozagrobowe? Wprawdzie etyka współczesna odwołuje się tu […]