Istota i zadanie światopoglądu cz. 9

Autor: | Opublikowane w Podstawy światopoglądu 1 Comment | Tagi: światopogląd ludzi oświecenia, światopogląd ludzi baroku, światopogląd liberalny, światopogląd ludzi średniowiecza, światopogląd ludzi renesansu

Kto w ten sposób pojmuje jednolitość światopoglądu i sprowadzanie całego bytu do jednego czynnika znanego, ten zapomina o tym, że wobec różnorodności zjawisk psychicznych, o prawdziwej jedności, o monizmie, nawet mowy być nie może; zapomina również o tym, że choćby cały świat sprowadził się do zjawisk psychicznych, same te zjawiska w sobie dostatecznej racji bytu nie mają. Nie chodzi zatem o to, że zmuszeni jesteśmy uznać życie nasze psychiczne jako fakt, którego już naukowo do innego faktu sprowadzić nie możemy, lecz chodzi przede wszystkim o to, byśmy jasno poznali, iż ostatnia zasada bytu posiada w sobie samej dostateczną rację i swego własnego i wszelkiego innego bytu.

Błąd, w jaki tu monizm psychiczny popada, jest tylko dalszą konsekwencją błędnego pojmowania cechy jednolitości światopoglądu, które już powyżej napiętnowaliśmy. Monizm psychiczny zapomina o tym, że najwyższymi kategoriami bytu są byt względny i bezwzględny, zapomina więc w następstwie o tym, że wszelki byt względny domaga się redukcji do bytu bezwzględnego, a kusi się jedynie o sprowadzenie bytu fizycznego i psychicznego do jednej wspólnej wsobnej zasady. Ponieważ zjawiska fizyczne są nam tylko pośrednio znane, niejako ze swej strony zewnętrznej, zjawiska zaś psychiczne bezpośrednio, więc sądzi monizm psychiczny, że należy koniecznie pierwsze tłumaczyć przez drugie, i że te drugie już żadnego nie domagają się wytłumaczenia i objaśnienia.

Comments
  1. Posted by Reklama