Istota i zadanie światopoglądu cz. 4

Autor: | Opublikowane w Podstawy światopoglądu Brak komentarzy | Tagi: światopogląd sceptycki, światopogląd starożytności, światopogląd surrealizmu, światopogląd świecki, światopogląd średniowiecza a renesansu

Wszelki zatem monizm, w powyższy sposób pojęty, wychodzi z założenia najzupełniej dowolnego. I tu także pokazuje się, o czym jużeśmy wyżej wspomnieli, że współczesna metafizyka nie dociera do samych szczytów myśli i bytu. Przez swoje aprioryczne założenie zamyka sobie drogę do badania jedności przyczyny, szukając jedynie jedności w różnorodności istotnej zjawisk, której pomimo najrozmaitszych konstrukcji hipotetycznych znaleźć nie może, gdyż jej w rzeczywistości nie ma. Lecz jeszcze pod innymi względami rzeczywistość jest normą światopoglądu. Filozofii optymistycznej opiera się niedoskonałość i względność rzeczy, opierają się liczne dysonanse, nieszczęścia, katastrofy, namiętności i grzechy ludzkie. Pesymizm zaś przeciwstawia rzeczywistość istniejącą pomimo tych wszystkich braków i po nad nimi wspaniałą harmonię, prawidłowość, piękność, celowość przyrody. Egoistyczne zasklepianie się w swym małym i nędznym „ja“ – przezwyciężają najwznioślejsze potrzeby, zadania i ideały społeczne; antropomorfistyczne i antropocentryczne zachcianki odbijają się od martwej materii i od ciasnych granic ziemi.