Istota i zadanie światopoglądu cz. 15

Autor: | Opublikowane w Podstawy światopoglądu Brak komentarzy | Tagi: światopogląd dekadencki, światopogląd dekadentyzmu, światopogląd dualistyczny, światopogląd epoki średniowiecza, światopogląd epoki oświecenia, światopogląd epoki baroku

Przystępujemy wreszcie do odpowiedzi na pytanie, czy współczesne poglądy na świat posiadają cechy poprzednio wyliczone, i czy są zdolne do spełnienia tego zadania, jakie prawdziwemu poglądowi ma świat stawiamy. Nie możemy tu oczywiście wejść w obszerny rozbiór i gruntowną krytykę wszystkich współczesnych systematów filozoficznych; musimy się ograniczyć do najbardziej rozpowszechnionych i tylko najistotniejsze ich znamiona rozświetlić.

Wszystkie systematy można by ustawić w jeden nieprzerwany niemal szereg według tego, jakie stanowisko zajmują względem czynnika duchowego w świecie. i jak bliższą naturę tego czynnika pojmują Na najniższym szczeblu należałoby wtedy umieścić systematy materialistyczne. Bo wszystkie odrzucają istnienie bytu od materii odrębnego i od mej w istocie swej niezależnego, bytu duchowego. Nie mogąc atoli w zupełności zaprzeczyć zjawisk psychicznych, tłumaczą je już to jako pozór lub wypadkową czysto mechaniczną drobinowych ruchów materii; już to jako własność materii, odrębną wprawdzie od innych własności, ale współrzędną z nimi; lub wreszcie uznają, że zjawiska psychiczne w żaden sposób do praw i własności materii sprowadzić się nie da i przypuszczają, że każdy atom z natury swej posiada obok strony materialnej stronę i pierwiastek psychiczny tak, że jednak obie jedną nierozłączną stanowią istotę.